Khái niệm chung về năng suất

1.Khái niệm Năng suất
Năng suất là mối tương quan giữa các kết quả của đầu ra với các đầu vào đã sử dụng, được biểu thị bằng công thức :
Năng suất  =  Đầu ra /Đầu vào

Với các doanh nghiệp, đầu ra được tính bằng khối lượng hàng hoá theo đơn vị hiện vật, theo tổng giá trị sản xuất – kinh doanh hay theo giá trị gia tăng, trong đó giá trị gia tăng là đầu ra chủ yếu để tính toán, đánh giá và cải tiến năng suất. Đầu vào được tính theo các yếu tố tham gia để tạo ra các kết quả của đầu ra như: lao động, nguyên vật liệu, năng lượng, thiết bị máy móc, vốn, các nguồn lực khác như kỹ năng quản lý.

2. Đặc điểm của năng suất
Năng suất được hiểu là một kiểu tư duy, luôn hướng tới thói quen cải tiến và vận dụng những cách thức biến tư duy đó thành các hành động cụ thể. Theo cách tiếp cận này, năng suất là không ngừng cải tiến để vươn tới sự tốt đẹp hơn, ngày hôm nay phải tốt hơn ngày hôm qua và ngày mai sẽ tốt hơn ngày hôm nay. Điều này có thể thực hiện được nhờ vào các nỗ lực cá nhân và tập thể không ngừng nâng cao kiến thức, kỹ năng, kỷ luật, các hoạt động phát huy tinh thần sáng tạo cũng như  quản lý công việc, phương pháp làm việc tốt hơn, hệ thống và công nghệ tốt hơn để giảm thiểu chí phí, giao hàng đúng hạn, đạt được sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao, thị phần lớn hơn và mức sống cao hơn.

Cách hiểu năng suất theo cách tiếp cận mới chung nhất và cơ bản nhất như sau:
– Nhấn mạnh vào việc giảm lãng phí trong mọi hình thức.
– Năng suất là làm việc thông minh hơn chứ không phải vất vả hơn.
– Nguồn nhân lực và khả năng tư duy của con người đóng vai trò quan trọng nhất trong việc đạt được năng suất cao hơn và hành động là kết quả của quá trình tư duy.
– Tăng năng suất đồng nghĩa với sự đổi mới và cải tiến liên tục.
– Năng suất được coi là biểu hiện của cả hiệu quả và hiệu lực trong việc sử dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu.
– Năng suất theo cách tiếp cận mới là năng suất đi đôi với việc bảo vệ môi trường.

Phân loại năng suất Năng suất chung(Total Productivity)Phản ánh mối quan hệ giữa tổng các kết quả của đầu ra với tổng đầu vào của tất cả các yếu tố sản xuất-kinh doanh-dịch vụ.
Năng suất chung = Tổng đầu ra /Tổng đầu vàob. Năng suất bộ phận (Partial Productivity)
Phản ánh sự đóng góp của từng yếu tố riêng biệt như năng suất lao động, năng suất vốn, năng suất nguyên vật liệu..
Năng suất bộ phận = Đầu ra/Một nhân tố đầu vàoc. Năng suất các nhân tố tổng hợp (Total factor productivity – TFP)
Phản ảnh sự đóng góp của các yếu tố vô hình như: tăng nhu cầu, cơ cấu lại nền kinh tế hay hàng hoá dịch vụ, chất lượng lao động, chất lượng vốn, nhất là thiết bị công nghệ, thúc đẩy của kỹ thuật tiến bộ, hiệu lực và hiệu quả của quản lý.. Tác động của TFP thường thông qua sự biến đổi của các yếu tố hữu hình, đặc biệt là vốn và lao động.
Công thức tính khái quát:
Y = A.La.Kb
Trong đó :         Y là tổng đầu ra
L là lao động đầu vào
K là vốn đầu vào
a, b là độ co dãn của đầu ra tương ứng với lao động và vốn
A là TFP

d. Năng suất lao động
Phản ánh giá trị (hoặc sản phẩm) tạo ra trên yếu tố lao động (người lao động hoặc giờ công lao động).

Giá trị gia tăng (Added Value – AV)

Giá trị gia tăng phản ảnh giá trị mới tạo thêm nhờ sự góp chung của mọi người trong doanh nghiệp và của những người cung cấp vốn (các nhà đầu tư và các cổ đông).Giá trị gia tăng được tạo ra dùng để trả cho những người đã đóng góp vào việc tạo ra nó dưới dạng tiền lương và phụ cấp lao động, lãi suất vay, cổ tức, thuế, lợi nhuận.

Giá trị gia tăng được tính theo hai cách :
– Phương pháp trừ lùi (cách tiếp cận tạo ra của cải):
Giá trị gia tăng = Tổng đầu ra – Nguyên vật liệu và dịch vụ mua vào
– Phương pháp cộng dồn (cách tiếp cận phân phối của cải):
Giá trị gia tăng = (Lợi nhuận+Lãi suất+Thuế+Chi phí lao động+Khấu hao)

5. Những yếu tố tác động tới năng suất.
a. Những yếu tố bên ngoài:
– Cấp quốc tế:
Hiệp ước quốc tế
Xu hướng kinh tế.
Thoả thuận song phương
Phát triển công nghệ
– Cấp quốc gia:
Chính trị
Xã hội
Kinh tế
Công nghệ
b. Những yếu tố bên trong:
Cấp tổ chức (doanh nghiệp):

Sản phẩmCông nghệPhương pháp làm việcVăn hoá tổ chứcCơ cấu tổ chức và hệ thốngTầm nhìn của lãnh đạo và mô hình quản lý.

 6.Cải tiến năng suất 
3 yếu tố cơ bản trong cải tiến năng suất
a. Con người là nguồn gốc của sự cải tiến

Nâng cao năng suất là quá trình tư duy và tạo ra sự thay đổi trong thiết kế, sản xuất, phân phối, sử dụng, duy trì và loại bỏ sản phẩm. Trong suốt quá trình này, con người đóng vai trò quan trọng nhất vì chỉ con người mới nghĩ ra được các thay đổi và thực hiện chúng.

b. Lãnh đạo thúc đẩy và thực hiện cải tiến
Người lãnh đạo tổ chức chính là người quyết định và lựa chọn sản phẩm, dịch vụ, công nghệ, hệ thống, phương pháp, là người huy động và phát triển nguồn lực, định hướng cho tổ chức và tạo ra môi trường quyết định sự phát triển.

c. Công nghệ và các quá trình kinh doanh là các yếu tố then chốt
Công nghệ là yếu tố then chốt quyết định sự thành công vì một công ty khó có thể đứng vững được nếu trang bị cho mình những thiết bị cũ kỹ, công nghệ lạc hậu giữa một thời đại phát triển nhanh chóng về công nghệ. Bên cạnh đó, các quá trình kinh doanh cũng góp phần không kém quan trọng vì chỉ có định hướng tốt, quản lý tốt mới tạo được những cơ hội thích ứng với những thay đổi nhanh chóng về công nghệ, nhu cầu của con người và xã hội.

Quá trình cải tiến năng suất
Quá trình cải tiến năng suất về cơ bản là quá trình quay vòng vòng tròn Deming

Bước cơ bản nhất để cải tiến năng suất là đưa năng suất vào “văn hoá công ty” thông qua việc:
– Khuyến khích người lao động phát huy khả năng sáng tạo của họ
– Hỗ trợ hoạt động năng suất
– Đặt năng suất làm trung tâm của mọi quyết định quản lý
– Xúc tiến việc học hỏi và tiếp cận kiến thức mới.
Việc cải tiến này chỉ có thể đạt được thông qua:
– Thoả mãn nhu cầu xã hội
– Thoả mãn nhu cầu khách hàng
– Thoả mãn chủ doanh nghiệp
– Thoả mãn người lao động
Chính từ mục đích đó mà năng suất gắn liền với:
– Chất lượng
– Bảo vệ môi trường
– Chia sẻ công bằng, phát triển nguồn nhân lực và văn hoá công ty
– Tồn tại lâu dài và nâng cao chất lượng cuộc sống.